Ngoại giao nước rút với đề xuất ngừng bắn hai giai đoạn

Theo nhiều nguồn tin ngoại giao, Mỹ và Iran đã nhận được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt các hành động thù địch, có thể có hiệu lực ngay trong ngày 6-4. Kế hoạch này do Pakistan soạn thảo, được chuyển tới hai bên thông qua các kênh liên lạc gián tiếp trong đêm, phản ánh nỗ lực ngoại giao "chạy nước rút" trong bối cảnh căng thẳng leo thang.

Cốt lõi của đề xuất là cách tiếp cận hai giai đoạn. Trước hết, các bên sẽ tiến hành một lệnh ngừng bắn ngay lập tức, đồng thời mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải có ý nghĩa sống còn đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Sau đó, trong khoảng thời gian từ 15 đến 20 ngày, các bên sẽ tiếp tục đàm phán để đạt được một thỏa thuận toàn diện hơn, hướng tới chấm dứt xung đột lâu dài.

Theo kế hoạch, sự nhất trí ban đầu sẽ được thể hiện dưới dạng một biên bản ghi nhớ (MoU), hoàn tất bằng phương thức điện tử thông qua Pakistan - hiện được xem là kênh liên lạc chủ đạo giữa Washington và Tehran. Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir, được cho là đã liên tục trao đổi với các quan chức cấp cao của cả hai phía, bao gồm Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi.

Thỏa thuận dự kiến, tạm gọi là "Hiệp ước Islamabad", không chỉ tập trung vào việc ngừng bắn mà còn đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán trực tiếp cuối cùng tại Islamabad. Các nội dung dài hạn được đề cập bao gồm cam kết của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đổi lại là việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các tài sản bị đóng băng. Song song với đề xuất này, các nguồn tin từ Mỹ và khu vực cũng tiết lộ một phương án khác là lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày như bước đệm cho một thỏa thuận hai giai đoạn. Phương án này cho phép gia hạn nếu các cuộc đàm phán cần thêm thời gian, cho thấy các bên trung gian đang tìm kiếm nhiều kịch bản linh hoạt để phá vỡ thế bế tắc hiện nay.

Lập trường cứng rắn của Iran và sức ép quân sự gia tăng

Dù các nỗ lực ngoại giao đang được đẩy mạnh, triển vọng đạt được đồng thuận vẫn chưa rõ ràng. Theo các nguồn tin từ Pakistan, Iran đến nay vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức đối với đề xuất ngừng bắn, bất chấp việc các kênh tiếp xúc ở cả cấp dân sự và quân sự được tăng cường. Tehran nhiều lần khẳng định chỉ chấp nhận một lệnh ngừng bắn lâu dài đi kèm với các đảm bảo chắc chắn rằng họ sẽ không bị Mỹ và Israel tấn công trở lại. Đồng thời, Iran cũng tỏ ra thận trọng trước các đề xuất ngắn hạn, lo ngại rằng một lệnh ngừng bắn tạm thời có thể không đủ để bảo vệ lợi ích chiến lược của mình.

Trong khi đó, phía Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép. Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra các cảnh báo cứng rắn, yêu cầu Iran nhanh chóng mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn chót ngày 7-4, nếu không sẽ phải đối mặt với các biện pháp quân sự mạnh mẽ. Theo các nguồn tin, Mỹ và Israel đã sẵn sàng một kế hoạch không kích quy mô lớn nhằm vào các cơ sở năng lượng trọng yếu của Iran và có thể kích hoạt bất cứ lúc nào.

Diễn biến thực địa cũng cho thấy xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các cuộc không kích, tấn công trả đũa và những tổn thất dân sự tiếp tục được ghi nhận, làm gia tăng nguy cơ leo thang trên toàn khu vực Trung Đông. Đặc biệt, việc Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu đứng trước nguy cơ biến động mạnh.

Trong bối cảnh đó, các nước trung gian như Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đang nỗ lực thúc đẩy đối thoại, song vẫn chưa đạt được bước đột phá đáng kể. Những bất đồng cốt lõi, đặc biệt liên quan đến vấn đề hạt nhân và các an ninh, tiếp tục là rào cản lớn đối với tiến trình đàm phán.

AN BÌNH

Xung đột Trung Đông có thể đẩy lạm phát Mỹ tăng mạnh Xung đột tại Trung Đông đang gây áp lực đáng kể lên lạm phát của Mỹ, khi giá năng lượng tăng cao dự kiến sẽ phản ánh rõ trong các dữ liệu kinh tế sắp công bố. Giới chuyên gia dự báo Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3-2026 có thể tăng khoảng 1% so với tháng trước, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2022. Nguyên nhân chính đến từ việc giá xăng bán lẻ tại Mỹ tăng khoảng 1 USD/gallon, trong bối cảnh giá dầu thế giới leo thang. Giá dầu có thời điểm lên gần 120 USD/thùng, gây gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng. Dù vậy, nền kinh tế Mỹ vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực khi thị trường lao động phục hồi. Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 3 giảm bất ngờ. Tuy nhiên, áp lực giá cả gia tăng khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ gặp khó khăn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ. Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết chưa có cơ sở để tăng lãi suất, song khả năng cắt giảm trong năm nay vẫn bị hạn chế do rủi ro lạm phát từ giá năng lượng.